Rzymskokatolicka Parafia
pw. św. Zygmunta
05-507 Słomczyn
ul. Wiślana 85
dekanat konstanciński
archidiecezja warszawska
pełna lista:
wyświetlKliknij by wyświetlić pełną listę
przeszukujKliknij by wyświetlić listę z selekcją kategorii
displayClick to display full list in English
searchClick to display selectable list in English
Martyrologium duchowieństwa — Polska
XX w. (lata 1914 – 1989)
dane osobowe
nazwisko
FRALA
imiona
Mieczysław
funkcja
kleryk zakonny
wyznanie
Kościół łaciński (rzymskokatolicki) RKwięcej na
pl.wikipedia.org
[dostęp: 2014.09.21]
zakon
Zgromadzenie Misjonarzy Oblatów Maryi Niepokalanej OMIwięcej na
www.oblaci.pl
[dostęp: 2012.11.23]
(i.e. Oblaci)
diecezja / prowincja
prowincja Polska OMI
data i miejsce
śmierci
09.12.1941
KL Gusen Iobóz koncentracyjny
dziś: k. Sankt Georgen an der Gusen, pow. Perg, kraj Górna Austria, Austria
więcej na
pl.wikipedia.org
[dostęp: 2022.01.09]
alt. daty i miejsca
śmierci
TA Hartheimcentrum „eutanazyjne” Schloß Hartheim
dziś: Alkoven, pow. Eferding, kraj Górna Austria, Austria
więcej na
de.wikipedia.org
[dostęp: 2020.07.31]
szczegóły śmierci
Ok. 27.08.1939, w związku z zaostrzającą się sytuacją polityczną (od 24.08.1939 trwała mobilizacja wojska polskiego, mobilizacja powszechna ogłoszona została 30.08.1939), zwolniony wraz z innymi klerykami ze znajdujących się niedaleko granicy polsko–niemieckiej Chumiętek z zadaniem przedostania się do innych domów zakonnych wewnątrz kraju (e.g. w Markowicach).
Dotarł do domu zakonnego w Markowicach.
Po niemieckim i rosyjskim najeździe na Rzeczpospolitą w 09.1939 i rozpoczęciu II wojny światowej, po rozpoczęciu okupacji niemieckiej, internowany przez Niemców w klasztorze Markowice.
Zmuszony do pracy w okolicznych niemieckich gospodarstwach.
Aresztowany przez Niemców 04.05.1940.
Przetrzymywany w obozie przejściowym Szczeglin.
Od 09.05.1940 więziony w obozie koncentracyjnym KL Dachau.
Jedna z najwybitniejszych znawczyń KL Dachau, s. Stefania A. Hayward OCD, w swej książce o bł. Stefanie Wincentym Frelichowskim, napisała: „Obozy koncentracyjne w historii ludzkości były czymś dotąd nigdy w takiej formie i w takich wymiarach niespotykanym, dotąd nieistniejącym. Ludzkość nie miała doświadczenia obchodzenia się z takim złem, nie miała nawet wyrazów w swoim słownictwie na określenie tego, co tam się działo, ludzkiej wyobraźni nie wystarczało, by uświadomić sobie takie rzeczy”. Cytowała wypowiedź jednego ze współwięźniów KL Dachau, Austriaka o. Konrada Justa OCist: „Nie ma żadnej potworności, jaka by się nie wydarzyła w którymś z obozów koncentracyjnych”. I uzupełniała: „Można bez przesady powiedzieć, że to, co miało miejsce w hitlerowskich obozach koncentracyjnych, było złem absolutnym we wszystkich jego przejawach”.
Pierwsi duchowni katoliccy stali się więźniami KL Dachau już w 1938. Byli nimi Austriacy, zamknięci po niemieckim niem. Anschluß (pl. przyłączenie), i.e. przymusowej aneksji państwa austriackiego do Rzeszy Niemieckiej. W 09.1939, zaraz po rozpoczęciu II wojny światowej, ofiarami KL Dachau stali się katoliccy duchowni z Czech — zwiezieni tam w ramach niem. Aktion Albrecht I (pl. Operacja Albrecht I), czyli aresztowań osób uznanych za potencjalnie groźne w dict. niem. Protektorat Böhmen und Mähren (pl. Protektorat Czech i Moraw), i.e. jednostce administracyjnej utworzonej 16.03.1939 przez Niemcy, w rezultacie układu monachijskiego z 30.09.1938, z okupowanych obszarów Czech, Moraw i Śląska Czeskiego — i w szczególności duchowni polscy.
W 1939‐1940 aresztowanych duchownych z okupowanych terenów Polski Niemcy umieszczali w wielu obozach koncentracyjnych, e.g. KL Stutthof, KL Sachsenhausen, KL Buchenwald, KL Mauthausen–Gusen, etc. Interweniowała Stolica Apostolska, domagając się uwolnienia uwięzionych — w tym kilku biskupów — bądź ich przeniesienia do okupowanego i zarządzanego przez Niemców quasi‐państwa, zwanego niem. Generalgouvernement (pl. Generalne Gubernatorstwo), i.e. GG, a nawet umożliwienia im wyjazdu do któregoś z neutralnych krajów europejskich lub do Ameryki Łacińskiej. Niemcy w 06.1940, czyli w czasie klęski zaatakowanej Francji, odrzucili te postulaty — przedkładane przez nuncjusza apostolskiego w Berlinie, abpa Cesare Orseniego — uzasadniając odmowę opinią niem. Generalgouverneur der besetzten Gebiete Polens (pl. Gubernator Generalny okupowanych terytoriów Polski), i.e. gubernatora GG, doktora, a jakże!, prawa (promotorem jego rozprawy doktorskiej „Publiczna osoba prawna — wkład w doktrynę cech publicznej osobowości prawnej” był znany profesor prawa publicznego żydowskiego pochodzenia Walter Jellinek), wybitnego niemieckiego działacza narodowo–socjalistycznego, Hansa Franka, o „antyniemieckiej postawie prasy i radia watykańskiego”. A w 11.1940 Niemcy podjęli inną decyzję — firmował ją inny wybitny niemiecki działacz narodowo–socjalistyczny, Reichsführer‐SS, Heinrich Luitpold Himmler. Rozkaz wykonawczy wydał szef niem. Reichssicherheitshauptamt (pl. Główny Urząd Bezpieczeństwa Rzeszy), i.e. RSHA, SS‐Obergruppenführer Reinhard Tristan Eugen Heydrich. 09.11.1940, w piśmie niem. Reichsministerium für die Kirchliche Angelegenheiten (pl. Ministerstwo Rzeszy ds. Kościelnych) do Adolfa kard. Bertrama, arcybiskupa wrocławskiego, znalazł się akapit niem. „Nach einer Entscheidung des Reichsführers SS und Chefs der Deutschen Polizei werden nunmehr sämtliche bisher in verschiedenen Konzentrationslagern untergebrachten Geistlichen im K.L. Dachau zusammengefaßt werden. Dort werden sie nur mit leichten Arbeiten beschäftigt. Auch wird ihnen Gelegenheit gegeben, täglich die Messe zu lesen oder zu besuchen” (pl. „Zgodnie z decyzją Reichsführera SS i szefa niemieckiej policji wszyscy duchowni, którzy wcześniej przebywali w różnych obozach koncentracyjnych, zostaną teraz zgromadzeni w obozie koncentracyjnym w Dachau. Będą tam zatrudniani jedynie do lekkich prac. Będą mieli również możliwość codziennego odprawiania lub uczestnictwa we Mszy Świętej”. Dotyczyło to też kapelanów wojskowych, co było pogwałceniem konwencji haskiej.
Skutkiem decyzji było i.a. przetransportowanie 08.12.1940 ok. 152 osób duchownych z kompleksu obozów koncentracyjnych KL Mauthausen–Gusen, z czego 139 stanowiły osoby jednoznacznie zidentyfikowane jako polscy duchowni. 14.12.1940 do KL Dachau przybył transport ok. 527 duchownych, w tym ok. 500 Polaków, przetrzymywanych w KL Sachsenhausen, a dzień wcześniej, 12‐13.12.1940 przywieziono 68 polskich duchownych z KL Auschwitz. Wszystkich w KL Dachau, przy bramie z napisem niem. „Arbeit mach frei” (pl. „Praca czyni wolnym”), witał jeden z zastępców niem. Lagerkommandant (pl. komendant obozu), osławionego SS‐Sturmbannführera Alexandra Bernharda Hansa Piorkowskiego, słowami:
— „Jesteście w Dachau, stąd się nie wychodzi […] Tu nie jest sanatorium. Stąd się wychodzi tylko kominem lub w trumnie”….
02.08.1940 przetransportowany do obozu koncentracyjnego KL Gusen I — części kompleksu obozów koncentracyjnych KL Mauthausen‐Gusen — gdzie niewolniczo pracował w kamieniołomach.
Jeden ze współwięźniów, o. Czesław Kozal OMI, tak wspominał dzień 08.09.1940 w KL Gusen I: „Rzewna była scena religijna na miejscu, gdzie stawiano krematorium. Grupa młodzieńców otacza swego duchowego Ojca. Młodzieńcy ci to klerycy ze Zgromadzenia Oblatów Maryi Niepokalanej. Zebrali się by w dniu 8–ym września odnowić śluby zakonne… W tym piekle ziemskim, gdzie nienawiść, zbrodnia, okrucieństwo panują, gdzie grzech i szatan wszechwładnie dzierży berło swej władzy, ci młodzi chłopcy poświęcają rozum, wolę, ciało na wyłączną służbę Bogu, pod sztandarem Niepokalanej. Pewnie niebo zamilkło w tym momencie, kiedy rozrzewnione usta wymawiają słowa przysięgi: «W imię Pana naszego Jezusa Chrystusa, w obecności Trójcy Przenajświętszej, Błogosławionej Dziewicy Maryi, wszystkich Aniołów [i] wszystkich Świętych oraz przed tobą Ojcze, przyrzekam, obiecuję i ślubuję ubóstwo, czystość i posłuszeństwo oraz to, że wytrwam w Zgromadzeniu…. Tak mi dopomóż Bóg»”.
08.12.1940, w związku z decyzją o zgromadzeniu wszystkich duchownych przetrzymywanych w obozach przez Niemców w jednym miejscu, Niemcy przetransportowali ok. 152 duchownych do KL Dachau. Nie było go w tym gronie, bo zadeklarował się jako „Student”, a nie Germ.
„Student die Theologie”. Co to oznaczało dla pozostawionych w KL Gusen, najlepiej oddaje wspomnienie ks. Henryka Malaka, który do KL Dachau przywieziony został kilka dni później z KL Sachsenhausen: „Transporty z Mauthausen i Gusen do Dachau przedstawiały istny obraz nędzy ludzkiej. Toteż koledzy stamtąd są tak potwornie wychudzeni, schorowani, że sprawiają wrażenie cieni, a nie ludzi […] Są to wszystko kapłani w wieku od 27 do 40 kilku lat. Patrząc na te przygarbione szkielety, wychudłe twarze, w których świecą się niezdrowym blaskiem zapadłe oczy, trudno powstrzymać łzy. Co z tych młodych niedawno kwitnących zdrowiem ludzi zrobiły miesiące pracy w kamieniołomach”.
Pozostał w KL Gusen i tam też zginął: totalnie wycieńczony, zaliczony do grona „inwalidów”, dobrowolnie zgłosił się na „wyjazd do sanatorium” i został odwieziony w nieznane. Na karcie obozowej, przechowywanej w Instytucie „Arolsen Archives”, „wybitni” przedstawiciele niemieckiego „kulturnation” zapisali, że 06.12.1941 został z powrotem niem. „Überstellt” (pl. „przekazany”) do KL Dachau.
Tam jednak nie dotarł: prawd. zagazowany spalinami, które kierowano do wnętrza samochodu.
alt. szczegóły śmierci
Możliwe, że zamordowany w Centrum Eutanazyjnym TA Hartheim.
24.08.1941 niemiecki przywódca narodowo–socjalistyczny, Adolf Hitler, wydał — werbalnie, jak zeznawali po zakończeniu działań wojennych niemieccy zbrodniarze — niem. Führerbefehl (pl. rozkaz Führera) o wstrzymaniu państwowego programu eutanazyjnego niem. «Aktion T4» (pl. Akcja T4), i.e. systematycznego fizycznego mordu ludzi niedorozwiniętych psychicznie, przewlekle chorych psychicznie i neurologicznie, zgodnie z doktryną państwa niemieckiego niem. „Vernichtung von lebensunwertem Leben” (pl. „eliminacji życia niewartego życia”). Bezpośrednią przyczyną rozkazu Führera było kazanie, wygłoszone 03.08.1941 przez biskupa diecezji Moguncji (i.e. Münster), bł. Klemensa Augusta kard. von Galena, który powiedział e.g. „Biada ludzkości, biada naszemu narodowi niemieckiemu, jeśli święte przykazanie Boże «Nie zabijaj», które Bóg, pośród grzmotów i błyskawic, ogłosił na Górze Synaj, które Bóg nasz Stwórca od samego początku wpisał w sumienie ludzkości, nie tylko jest łamane, ale to przekroczenie jest tolerowane i pozostaje bezkarne”. Kazanie von Galena było de facto upublicznieniem na terenie Niemiec dekretu Świętej Kongregacji Świętego Oficjum Stolicy Apostolskiej, zatwierdzonego 01.12.1940 przez papieża Piusa XII i opublikowanego następnego dnia w „Acta Apostolicae Sedis”, w którym na pytanie wiernych: „Czy dozwolone jest, z polecenia władzy publicznej, bezpośrednie zabijanie tych, którzy, choć nie popełnili zbrodni zasługującej na karę śmierci, nie są już zdolni do przynoszenia pożytku narodowi z powodu ułomności umysłowych lub fizycznych, lecz są uważani za ciężar dla niego i przeszkodę dla jego żywotności i siły?” udzielono jednoznacznej odpowiedzi: łac. „Negative, cum sit iuri naturali ac divino positivo contrarium” (pl. „Nie, ponieważ jest sprzeczne z prawem naturalnym i boskim”). Protest kard. von Galena był w Niemczech, według współczesnego historyka, „najmocniejszym, najbardziej wyrazistym i najszerzej rozpowszechnionym aktem protestu wobec jakiejkolwiek polityce narodowo–socjalistycznej od początku istnienia III Rzeszy”.
Czy więźniowie KL Dachau o tym wiedzieli — trudno wyrokować. Na pewno nie wiedzieli jednak o kontynuacji programu niem. «Aktion T4», lepiej utajnionej, i.e. programie niem. Sonderbehandlung (pl. specjalne traktowanie), znanym jako niem. «Aktion 14 f 13» (pl. „Akcja 14 f 13”). Jak podają współczesne źródła pod tym kryptonimem kryją się zakodowane pojęcia:, „14” — oznaczające obóz koncentracyjny, „f” — uśmiercenie, „13” — zagazowanie. niem. «Aktion 14 f 13» objąć miała więźniów obozów koncentracyjnych — najsłabszych, chorych, niedołężnych, starych.
Na wiosnę 1942 Niemcy rozpoczęli realizację niem. «Aktion 14 f 13» w KL Dachau. Najpierw dokonano selekcji najbardziej chorych i niedołężnych — w tym wielu polskich kapłanów katolickich — i przeniesiono ich do niem. Invalidenblock (pl. barak inwalidów). Więźniom dawano do zrozumienia, że powodem izolacji jest przygotowanie do przeniesienia do innych obozów, o lżejszym rygorze, określając je jako niem. Erholungslager (pl. obóz wypoczynkowy), niem. Genesungslager (pl. obóz rekonwalescencyjny) bądź nawet niem. Sanatorium (pl. sanatorium). Wiele ofiar wyjechało więc z KL Dachau wręcz dobrowolnie, z nadzieją na poprawę warunków obozowych.
Tymczasem więźniów z KL Dachau wywożono do wspomnianego niem. Tötungsanstalt (pl. Centrum Zabijania/Eutanazyjne) TA Hartheim, na zamku Schloß Hartheim, w miejscowości Alkoven w Górnej Austrii, wchodzącym w skład kompleksu obozów koncentracyjnych KL Mauthausen‐Gusen. W KL Dachau wybraną grupę więźniów, zwaną niem. Invalidentransport (pl. transport inwalidów), ładowano do wagonów specjalnie podstawianych na bocznicy kolejowej, a następnie przewożono — przez Monachium, gdzie wyładowywano więźniów zmarłych, by dokonać ich kremacji w publicznych krematoriach tego miasta, i przez Alpy — do Linzu w Austrii. Stamtąd, prawd. również koleją, zawożono ich do stacji Alkoven, skąd szarymi autobusami firmy niem. Gemeinnützige Krankentransport GmbH (pl. Charytatywne Towarzystwo Transportu Chorych Sp. z o.o.), i.e. GeKraT, zawożono bezpośrednio do Schloß Hartheim. Tymi samymi autobusami, raz na dwa miesiące, personel TA Hartheim udawał się do Linzu, do kina….
Na powojennym procesie austriacki niem. Brenner (pl. palacz) TA Hartheim, Vinzenz Nohel, tak opisywał ostatnie chwile życia ofiar: „Chorzy psychicznie byli, o ile wiem, przywożeni do Hartheim z różnych zakładów psychiatrycznych koleją i samochodami. Transporty przybywały do Hartheim w nieregularnych odstępach czasu i bez konkretnych godzin… Liczba przybywających wahała się od czterdziestu do stu pięćdziesięciu.
Najpierw kierowano ich do szatni. Tam mężczyznom i kobietom kazano się rozebrać lub rozbierano ich w dwóch oddzielnych pomieszczeniach. Ich ubrania i bagaż, który ze sobą przywieźli, układano w stos, opisywano, rejestrowano i numerowano.
Nadzy pacjenci przechodzili następnie korytarzem do pokoju zwanego rejestracją. W tym pomieszczeniu znajdował się duży stół i lekarz z personelem składającym się z trzech lub czterech pomocników. Lekarzem dyżurnym był tam albo dr Lonauer, albo dr Renno. O ile mogę ocenić jako laik, lekarze nie badali pacjentów; zamiast tego przeglądali jedynie akta tych, którzy zostali przez nich przyprowadzeni. Ktoś stemplował pacjentów. Pielęgniarka musiała ostemplować poszczególnych pacjentów na ramieniu lub klatce piersiowej kolejnym numerem… Osoby ze złotymi zębami lub złotym mostem protetycznym były oznaczane krzyżem na plecach.
Po tej procedurze osoby te były prowadzone do sąsiedniego pomieszczenia, gdzie były fotografowane. Z pokoju fotograficznego były prowadzone drugim wyjściem z powrotem do rejestracji, a stamtąd przez stalowe drzwi do komory gazowej. Początkowo komora gazowa była bardzo skromnie urządzona… tak, że można było przypuszczać, że to łazienka. Na suficie zamontowano trzy głowice prysznicowe….
Po przetworzeniu całego transportu, i.e. zarejestrowaniu przyjęć, ostemplowaniu i oznaczeniu osób ze złotymi zębami, wszystkich kierowano do komory gazowej, która była zamaskowana jako łazienka z prysznicem. Stalowe drzwi zamykano, a lekarz dyżurny wpuszczał gaz do komory.
W krótkim czasie osoby w komorze gazowej były martwe”….
Autobusy zajeżdżały przed specjalnie skonstruowany, drewniany aneks do Schloß Hartheim, zupełnie zasłonięty przed widokiem ciekawskich. Komora gazowa o wysokości ok. 2.7m miała wymiary 5.8×3.8m, i mogła pomieścić max.
150 osób. Znajdowała się na parterze, podczas gdy miejsca kwaterunku załogi oraz biura na pierwszym piętrze ośrodka.
Ludobójstwem kierował austriacki lekarz dr Rudolf Lonauer, dyrektor TA Hartheim, który osobiście zarządzał gazowaniem więźniów przy pomocy tlenku węgla z gazowych cylindrów. Często zastępował go jego zastępca, Niemiec, dr Georg Renno. Obaj szczycili się — a jakże! — doktoratami: ten pierwszy studiował na uniwersytecie w Grazu; ten drugi na prestiżowych uniwersytetach niemieckich w Monachium i Heidelbergu.
Prawd. jeden z nich wpuszczał gaz do pomieszczenia, gdy zaprowadzono doń ofiary.
Wspomniany niem. Brenner, Vinzenz Nohel, tak uzupełniał swoją relację: „Przenoszenie zwłok z komory gazowej do kostnicy było bardzo trudnym i stresującym procesem. Niełatwo było rozdzielić sztywne i splątane ciała i przeciągnąć je do kostnicy… W kostnicy ciała układano w stosy. Krematorium znajdowało się obok kostnicy. Piece były wyposażone w pojemniki na zwłoki, które można było wyjmować z pieca. Ciała zmarłych umieszczano na tych pojemnikach, a następnie wpychano do krematorium, niczym do pieca piekarniczego. W zależności od liczby zmarłych spalaliśmy od dwóch do ośmiu ciał na raz. Piece opalano koksem.
Praca trwała dzień i noc, w razie potrzeby. Przed spopieleniem zwłok palacze wyrywali złote zęby tym, którzy wcześniej zostali naznaczeni krzyżem….
Po spopieleniu zwłok szczątki kości, które wypadły przez ruszt pieca, umieszczano w kruszarce do kości i mielono na proszek. Uzyskany w ten sposób proszek kostny był następnie wysyłany do pogrążonych w żałobie krewnych jako szczątki śmiertelne. Obliczono, że na każdego zmarłego przypadało około 3 kilogramów takiego popiołu”.
Szczątki zamordowanych nie wysyłano do „pogrążonych w żałobie krewnych” automatycznie — rodzina musiała o to wystąpić i sowicie zapłacić. Prawd. zresztą nie dotyczyło do polskich kapłanów z KL Dachau. Ich prochy i szczątki zawożono — raz na tydzień — nad oddalony o ok. 3.5 km Dunaj lub oddaloną o ok. 10 km, w przeciwnym kierunku, rzekę Traun, i wrzucano do wody.
numery obozowe
6159Kliknij by wyświetlić stronę źródłową (KL Mauthausen‐GusenKliknij by przejść do opisu), 9109Kliknij by wyświetlić stronę źródłową (KL DachauKliknij by przejść do opisu)
przyczyna śmierci
eksterminacja: zagazowanie w komorze gazowej
sprawstwo
Niemcy
miejsca i wydarzenia
TA HartheimKliknij by przejść do opisu, «Aktion T4»Kliknij by przejść do opisu, KL Gusen IKliknij by przejść do opisu, KL Mauthausen‐GusenKliknij by przejść do opisu, KL DachauKliknij by przejść do opisu, DL ScheglinKliknij by przejść do opisu, «Intelligenzaktion»Kliknij by przejść do opisu, Ribbentrop‐MołotowKliknij by przejść do opisu, Encykliki Piusa XIKliknij by przejść do opisu
data i miejsce
urodzenia
29.10.1920Skan aktu urodzenia na:
photos.szukajwarchiwach.gov.pl
[dostęp: 2025.09.18]
Krotoszyndziś: gm. Krotoszyn, pow. Krotoszyn, woj. wielkopolskie, Polska
więcej na
pl.wikipedia.org
[dostęp: 2020.07.31]
rodzice
FRALA Ludwik
🞲 25.08.1886, Lipowiecdziś: Lipówiec, gm. Kobylin, pow. Krotoszyn, woj. wielkopolskie, Polska
więcej na
pl.wikipedia.org
[dostęp: 2026.10.31] — 🕆 1955, ?
BOROWSKA Franciszka
🞲 ?, ? — 🕆 ?, ?
śluby zakonne
1939 (ostatnie)
szczegóły posługi
1939 – 1940
zakonnik — Markowicedziś: gm. Strzelno, pow. Mogilno, woj. kujawsko‐pomorskie, Polska
więcej na
pl.wikipedia.org
[dostęp: 2021.06.07] ⋄ dom Zgromadzenia pw. Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny, Oblaci OMI
1938 – 1939
student — Chumiętkidziś: gm. Krobia, pow. Gostyń, woj. wielkopolskie, Polska
więcej na
pl.wikipedia.org
[dostęp: 2022.11.20] ⋄ Wyższe Seminarium Duchowne i.e. Scholastykat, dom Zgromadzenia pw. św. Jana Kantego Wyznawcy („Krobia”), Oblaci OMI — w 1939 drugi kurs filozofii
1937
wstąpienie — Oblaci OMI
biografia (zasoby własne)
kliknij by zaznajomić się ze szczegółami biografii w naszych zasobach
inni związani
szczegółami śmierci
CEBULAKliknij by wyświetlić biogram Józef, JAŃSKIKliknij by wyświetlić biogram Ludwik, MAŃKAKliknij by wyświetlić biogram Alfons, SZAMOCKIKliknij by wyświetlić biogram Jan
miejsca i wydarzenia
opisy
TA Hartheim: Od 05.1940 w niem. Tötungsanstalt (pl. Centrum Zabijania/Eutanazyjne) TA Hartheim, na zamku Schloß Hartheim w miejscowości Alkoven w Górnej Austrii, wchodzącym w skład kompleksu obozów koncentracyjnych KL Mauthausen‐Gusen, w ramach programu «Aktion T4», Niemcy mordowali ofiary — osoby niedorozwinięte psychicznie i niepełnosprawne — w komorach gazowych, za pomocą tlenku węgla. Do 24.08.1941 i formalnego zakończenia programu «Aktion T4» w TA Hartheim zamordowano ok. 18,000 osób. Od 04.1941 program rozszerzono o więźniów obozów koncentracyjnych. Większość, jeśli nie wszyscy, zamordowani tam duchowni z obozu koncentracyjnego KL Dachau byli zawożeni do TA Hartheim w tzw. niem. „Invalidentransport” (pl. „transport inwalidów”), więźniów chorych i według Niemców „niezdolnych do pracy” (początkowo pod pretekstem transferu do lepszego obozu) — po formalnym zakończeniu «Aktion T4» w ramach programu pod kryptonimem «Aktion 14 f 13». Szacuje się, że na tym etapie — do 11.12.1944 — w TA Hartheim zagazowano ok. 12,000 więźniów.
Uwaga: Podane w „Białej Księdze” daty śmierci zamordowanych w Schloß Hartheim są datami wywiezienia ofiar z ostatniego obozu koncentracyjnego, gdzie byli przetrzymywani. Nieznane są rzeczywiste daty śmierci — poza ok. 49 kapłanami, których nazwiska znalazły się na listach niem. „Invalidentransport”, ale którzy nie dotarli do TA Hartheim. Prawd. zginęli w dniu wyjazdu z KL Dachau, po drodze, z KL Dachau do Monachium, i ich ciała zostały w Monachium wyrzucone z transportu i skremowane. Śledztwo polskiego Instytutu Pamięci Narodowej IPN wskazuje, że pozostałe ofiary były mordowane natychmiast po przywiezieniu do Schloß Hartheim, ciała palone a prochy rozrzucane po pobliskich polach bądź do Dunaju. Dla ukrycia ludobójczych mordów Niemcy fałszowali zarówno daty śmierci (na przykład te zapisane w księgach obozu KL Dachau, które w „Białej Księdze” ukazane zostały jako daty alternatywne) jak i przyczyny śmierci. (więcej na: ipn.gov.plKliknij by spróbować wyświetlić stronę
[dostęp: 2019.05.30], pl.wikipedia.orgKliknij by spróbować wyświetlić stronę
[dostęp: 2012.12.28])
«Aktion T4»: Niemiecki państwowy program eutanazyjny, systematycznego fizycznego mordu ludzi niedorozwiniętych psychicznie, przewlekle chorych psychicznie i neurologicznie — „eliminacji życia niewartego życia” (niem. „Vernichtung von lebensunwertem Leben”). W szczytowym okresie lat 1940‐1941 zamordowano ok. 70,000 osób, w tym pensjonariuszy szpitali psychiatrycznych w okupowanej przez Niemców Polsce — niemieccy formaliści odnotowali wówczas, że m.in. „dokonanie dezynfekcji [i.e. zagazowanie] 70,273 osób o oczekiwanym czasie życia do 10 lat zaoszczędziło żywność na kwotę 141,775,573.80 niemieckich marek”. Od 04.1941 programem objęto chorych psychicznie i „niepełnosprawnych” (co oznaczało niezdolnych do pracy) więźniów niemieckich obozów koncentracyjnych — pod kryptonimem «Aktion 14 f 13». Zamordowano wówczas ok. 20,000 więźniów, m.in. w komorach gazowych w TA Hartheim mordowano polskich kapłanów przetrzymywanych w obozie koncentracyjnym KL Dachau. Innym „regionalnym przedłużeniem” «Aktion T4» był program «Aktion Brandt», w trakcie którego Niemcy mordowali przewlekle chorych, by zwolnić miejsca w szpitalach dla rannych żołnierzy. Szacuje się, że w tym programie zamordowano co najmniej 30,000 osób. (więcej na: pl.wikipedia.orgKliknij by spróbować wyświetlić stronę
[dostęp: 2012.12.28])
KL Gusen I: Niemiecki niem. Konzentrationslager (pl. obóz koncentracyjny) KL „rodzaju III” (niem. „Stufe III”), wchodzący w skład kompleksu KL Mauthausen‐Gusen, przeznaczony dla „nieuleczalnych politycznych wrogów Rzeszy”. Więźniowie niewolniczo pracowali w niedalekim kamieniołomie, a także w lokalnych prywatnych firmach, na przykład przy budowie domów dla strażników SS w pobliskim Sankt Georgen. Otwarty w 05.1940 jako „obóz dla Polaków” aresztowanych w trakcie realizacji programu eksterminacji polskiej inteligencji «Intelligenzaktion». Do końca Polacy stanowili większość więźniów w obozie. Setki polskich kapłanów z obszarów Polski włączonych bezpośrednio do Niemiec przywieziono do obozu w 1940, po rozpoczęciu okupacji Polski, z obozów koncentracyjnych KL Sachsenhausen i KL Dachau. (więcej na: pl.wikipedia.orgKliknij by spróbować wyświetlić stronę
[dostęp: 2012.11.23])
KL Mauthausen‐Gusen: Duża grupa niemieckich obozów niem. Konzentrationslager (pl. obóz koncentracyjny) KL wokół wiosek Mauthausen i Gusen w Górnej Austrii, ok. 30 km na wschód od Linzu, funkcjonująca od 1938 do 05.1945. Z biegiem czasu stała się jednym z największych kompleksów obozowych w kontrolowanej przez Niemcy części Europy, obejmujących cztery główne obozy koncentracyjne (KL Mauthausen, KL Gusen I, KL Gusen II i KL Gusen III) oraz ponad 50 mniejszych, gdzie więźniowie niewolniczo pracowali w kamieniołomach — wydobywany granit, z którego wyłożone były ulice Wiednia, przeznaczony był na całościową rekonstrukcję niemieckich miast według planów naczelnego architekta Niemiec narodowo–socjalistycznych, niem. Generalbauinspektor für die Reichshauptstadt (pl. Generalny inspektor budowlany stolicy Rzeszy) i od 1942 także m.in. niem. Reichsminister für Bewaffnung und Munition (pl. Minister Rzeszy ds. Uzbrojenia i Amunicji), Alberta Speera — fabrykach amunicji, kopalniach, fabrykach zbrojeniowych i montowniach samolotów myśliwskich Me 262. Kompleks służył niemieckiej machinie wojennej oraz jako środek eksterminacji przez pracę. Początkowo nie miał własnej komory gazowej i ofiary wysyłane były głównie do osławionego centrum eutanazyjnego TA Hartheim na zamku Schloß Hartheim w Alkoven, ok. 40.7 km na wschód, lub zabijane śmiertelnym zastrzykiem i palone w piecach krematoryjnych. Później między KL Mauthausen i KL Gusen zaczął jeździć samochód z rurami wydechowymi skierowanymi do wnętrza. Wreszcie w 12.1941 wybudowano komorę gazową. Ok. 122,000‐360,000 więźniów zginęło bądź zostało zamordowanych. Wielu polskich kapłanów, głównie zatrzymanych w ramach akcji eksterminacji polskiej inteligencji «Intelligenzaktion», straciło tam życie. Kompleks został założony i służył jako źródło taniej siły roboczej prywatnemu przedsiębiorstwu. (więcej na: pl.wikipedia.orgKliknij by spróbować wyświetlić stronę
[dostęp: 2012.11.23])
KL Dachau: KL Dachau w niemieckiej Bawarii, założony w 1933, stał się głównym niemieckim niem. Konzentrationslager (pl. obóz koncentracyjny) KL dla księży katolickich w czasie II wojny światowej: 09.11.1940 Reichsführer‐SS Heinrich Himmler, szef SS, Gestapo i niemieckiej policji, w wyniku interwencji Watykanu, podjął decyzję o przeniesieniu wszystkich duchownych przetrzymywanych w różnych obozach koncentracyjnych do obozu KL Dachau. Pierwsze większe transporty miały miejsce 08.12.1940. W KL Dachau Niemcy więzili ok. 3,000 kapłanów, w tym ok. 1,800 polskich. Kapłanów zmuszano do niewolniczej pracy na tzw. „Plantagach” — niem. „Die Plantage”, największym w Europie, zarządzanym przez ludobójcze SS ogrodzie ziołowym, składającym się z wielu szklarni, budynków laboratoryjnych i ziemi ornej, gdzie prowadzono eksperymenty z noymi lekami naturalnymi — przez wiele godzin, bez przerw, bez ochronnych ubrań, bez pożywienia. Pracowali przy budowach, m.in. krematorium. W barakach więziennych panował głód, szczególnie w latach 1941‐1942, zimą przejmujące zimno a latem nieznośny upał. Więźniowie zapadali na choroby, w szczególności gruźlicę. Na wielu przeprowadzano zbrodnicze „eksperymenty medyczne” — w 11.1942 ok. 20 kapłanów otrzymało zastrzyki z flegmony; od 07.1920 do 05.1944 ok. 120 poddanych zostało eksperymentom malarycznym. Ponad 750 polskich duchownych zostało przez Niemców zamordowanych, w tym wielu zagazowanych w ośrodku eutanacyjnym TA Hartheim, zorganizowanym w Schloß Hartheim w Austrii. System obozów KL Dachau w szczytowym momencie miał ok. 100 podobozów niewolniczej pracy przymusowej — w południowych Niemczech i Austrii. Udokumentowanych zostało ok. 32,000 przypadków śmierci w obozie, tysiące zginęło bez śladu. W momencie oswobodzenia 29.04.1945 przez wojska USA ok. 10,000 na 30,000 więźniów było chorych… (więcej na: www.kz-gedenkstaette-dachau.deKliknij by spróbować wyświetlić stronę
[dostęp: 2013.08.10], pl.wikipedia.orgKliknij by spróbować wyświetlić stronę
[dostęp: 2016.05.30])
DL Scheglin: niem. Durchgangslager Scheglin (pl. obóz przejściowy) — niemiecki obóz w Szczeglinie k. Mogilna, funkcjonujący od 01.10.1939 do 15.09.1940. Niemcy przetrzymywali w nim ok. 4,600 polskich więźniów, zmuszając ich do niewolniczych prac na rzecz okupanta niemieckiego — przed wysłaniem do obozów koncentracyjnych. Między innymi 29.08.1940 ze DL Scheglin wysłano 188 polskich kapłanów do obozu koncentracyjnego KL Sachsenhausen. Ok. 150 z więźniów DL Scheglin zostało zamordowanych — część w obozie, część w pobliskim lesie świerkowickim. (więcej na: www.dsh.waw.plKliknij by spróbować wyświetlić stronę
[dostęp: 2013.06.23])
«Intelligenzaktion»: niem. «Intelligenzaktion» (pl. „Akcja Inteligencja”) — niemiecki program eksterminacji polskiej elity, głównie inteligencji oraz warstw przywódczych, przeprowadzony od początku okupacji w 09.1939 do 04.1940, głównie na terenach przyłączonych bezpośrednio do Niemiec, ale także na terenie tzw. niem. Generalgouvernement (pl. Generalne Gubernatorstwo), gdzie nosił miano «AB‐aktion». W pierwszej fazie, tuż po rozpoczęciu okupacji niemieckiej, w trakcie przeprowadzania operacji wojskowych przez niem. Wehrmacht (pl. Siły Zbrojne) i podążające za nim ludobójcze jednostki niem. Einsatzgruppen (pl. Grupy Operacyjne) niemieckiej niem. Sicherheitspolizei (pl. Policja Bezpieczeństwa), i.e. SiPo, i niem. Sicherheitsdienst des Reichsführers SS (pl. Służba Bezpieczeństwa Reichsführera SS), i.e. SD, organizowane przez niem. Reichssicherheitshauptamt (pl. Główny Urząd Bezpieczeństwa Rzeszy), i.e. RSHA, realizowany pod nazwą niem. Unternehmen „Tannenberg” (pl. „Operacja Tannenberg”) — w oparciu o opracowane przez jednostkę Zentralstelle II/P (Polen) niemieckiego RSHA tzw. niem. Sonderfahndungsliste (pl. Specjalne listy poszukiwanych), i.e. listy proskrypcyjne Polaków, uznawanych za szczególnie niebezpiecznych dla III Rzeszy. Później realizowany przez cywilne niemieckie władze okupacyjne oraz jednostki ludobójczej niem. Volksdeutscher Selbstschutz (pl. Samoobrona etnicznych Niemców), którego członkami byli niem. Volksdeutsche (pl. etniczni Niemcy), i.e. przedstawiciele mniejszości niemieckiej w Polsce. Wedle rozmaitych źródeł owe listy na początku 09.1939 mogły zawierać dane 61,000‐88,000 „niebezpiecznych” Polaków — acz danych tych nie daje się potwierdzić. Razem w trakcie tego ludobójstwa planowo i metodycznie zamordowano ok. 50,000 nauczycieli, katolickich kapłanów, przedstawicieli ziemiaństwa, wolnych zawodów, działaczy społecznych i politycznych oraz emerytowanych wojskowych. Kolejnych 50,000 zesłano do obozów koncentracyjnych, gdzie przeżył tylko znikomy procent. (więcej na: pl.wikipedia.orgKliknij by spróbować wyświetlić stronę
[dostęp: 2014.10.04])
Ribbentrop‐Mołotow: Ludobójczy rosyjsko‐niemiecki pakt przyjaźni między przywódcą rosyjskim Józefem Stalinem i niemieckim Adolfem Hitlerem, podpisany 23.08.1939 w Moskwie przez ministrów spraw zagranicznych Rosji — Wiaczesława Mołotowa — i Niemiec — Joachima von Ribbentropa — który sankcjonował i był bezpośrednią przyczyną niemieckiego i rosyjskiego najazdu na Polskę i rozpoczęcia II wojny światowej w 09.1939. W sensie politycznym pakt był próbą przywrócenia status quo ante sprzed 1914, z jednym wyjątkiem, a mianowicie „handlową” wymianą tzw. „Królestwa Polskiego”, wchodzącego w 1914 w skład Imperium Rosyjskiego, na Galicję Wschodnią (dzisiejszą zachodnią Ukrainę), w 1914 należącą do Imperium Austro‐Węgierskiego. Galicję, ze Lwowem, mieli przejąć Rosjanie, „Królestwo Polskie” — pod nazwą Generalnego Gubernatorstwa — Niemcy. Wybuchła w rezultacie „wojna była jedną z największych w historii klęsk i dramatów ludzkości, bo dwie ateistyczne i antychrześcijańskie ideologie: narodowego i międzynarodowego socjalizmu, odrzuciły Boga i Jego piąte przykazanie Dekalogu: Nie zabijaj!” (abp Stanisław Gądecki, 01.09.2019). Ustalenia paktu — wsparte zdradą formalnych sojuszników Polski, Francji i Niemiec, które 12.09.1939 na wspólnej konferencji w Abbeville, zdecydowały o nieudzielaniu pomocy zaatakowanej Polsce i niepodejmowaniu działań zbrojnych wobec Niemiec (co było złamaniem zobowiązań traktatowych z Polską) — zostały sprecyzowane 28.09.1939 w traktacie „o granicach i przyjaźni Niemcy‐Rosja”, podpisanym przez tych samych zbrodniarzy. Jednym z jego ustaleń było podzielenie się strefami wpływów w środkowej i wschodniej Europie oraz IV rozbiór Polski. W jednym z tajnych aneksów zapisano: „Obie strony nie będą tolerować na swych terytoriach jakiejkolwiek polskiej propagandy, która dotyczy terytoriów drugiej strony. Będą one tłumić na swych terytoriach wszelkie zaczątki takiej propagandy i informować się wzajemnie w odniesieniu do odpowiednich środków w tym celu”. Skutkiem porozumień była seria spotkań między ludobójczymi organizacjami — niemieckim Gestapo i rosyjskim NKWD, na których dyskutowano koordynację wysiłków w celu eksterminacji polskiej inteligencji i warstw przywódczych (w Niemczech zwane «Intelligenzaktion», w Rosji przyjęła formę zbrodni katyńskiej). Skutkiem porozumień była śmierć setek tysięcy polskiej inteligencji, w tym tysięcy przedstawianych kapłanów, i dziesiątków milionów zwykłych ludzi. Skutki tej rosyjsko‐niemieckiej umowy trwały do 1989, a i dziś są odczuwalne. (więcej na: pl.wikipedia.orgKliknij by spróbować wyświetlić stronę
[dostęp: 2015.09.30])
Encykliki Piusa XI: Wobec powstania w Europie dwóch systemów totalitarnych, które zdawały się ze sobą konkurować, acz więcej było między nimi podobieństw niż sprzeczności, papież Pius XI wydał w 03.1937 (w ciągu 5 dni) dwie encykliki. W wydanej 14.03.1938 „Mit brennender Sorge” (pl. „Z palącą troską”) potępił narodowy socjalizm panujący w Niemczech. Pisał: „Kto idąc za wierzeniami starogermańsko — przedchrześcijańskimi, na miejsce Boga osobowego stawia różne nieosobowe fatum, ten przeczy mądrości Bożej i Opatrzności […], kto wynosi ponad skalę wartości ziemskie: rasę albo naród, albo państwo, albo ustrój państwa, przedstawicieli władzy państwowej albo inne podstawowe wartości ludzkiej społeczności, […] i czyni z nich najwyższą normę wszelkich wartości, także religijnych, i oddaje się im bałwochwalczo, ten […] daleki jest od prawdziwej wiary w Boga i od światopoglądu odpowiadającego takiej wierze”. 19.03.1937 wydał „Divini Redemptoris” (pl. „Boski Odkupiciel”), w której poddał krytyce komunizm rosyjski, materializm dialektyczny i teorię walki klas. Pisał: „Komunizm pozbawia człowieka wolności, a więc duchowej podstawy wszelkich norm życiowych. Odbiera osobie ludzkiej całą jej godność i wszelkie moralne oparcie, z którego pomocą mogłaby się przeciwstawić naporowi ślepych namiętności […] To nowa ewangelia, którą bolszewicki i bezbożny komunizm głosi jako orędzie zbawienia i odkupienia ludzkości”… Pius XI domagał się poddania stanowionego prawa ludzkiego naturalnemu prawu Bożemu, zalecał wcielanie w życie ideału państwa i społeczeństwa chrześcijańskiego, i wzywał katolików do oporu. Dwa lata później narodowo socjalistyczne Niemcy i komunistyczna Rosja porozumiały się i wywołały II wojnę światową. (więcej na: pl.wikipedia.orgKliknij by spróbować wyświetlić stronę
[dostęp: 2023.05.28], pl.wikipedia.orgKliknij by spróbować wyświetlić stronę
[dostęp: 2023.05.28])
źródła
osobowe:
dl.dropboxusercontent.comKliknij by spróbować wyświetlić stronę
[dostęp: 2014.10.31], www.gusen.org.plKliknij by spróbować wyświetlić stronę
[dostęp: 2012.11.23], photos.szukajwarchiwach.gov.plKliknij by spróbować wyświetlić stronę
[dostęp: 2025.09.18]
bibliograficzne:
„Martyrologium duchowieństwa polskiego pod okupacją niemiecką w latach 1939‐1945”, o. Szołdrski Władysław CSSR, Rzym 1965
pierwotnych (oryginalnych) zdjęć:
dl.dropboxusercontent.comKliknij by spróbować wyświetlić stronę
[dostęp: 2014.10.31], www.wtg-gniazdo.orgKliknij by spróbować wyświetlić stronę
[dostęp: 2012.11.23], www.eszkola-wielkopolska.plKliknij by spróbować wyświetlić stronę
[dostęp: 2013.12.04]
LIST do KUSTOSZA/ADMINISTRATORA
Jeśli na Pana/Pani urządzeniu działa klient programu pocztowego — taki jak Mozilla Thunderbird, Windows Mail czy Microsoft Outlook, opisanych m.in. w WikipediiPatrz:
pl.wikipedia.org — proszę spróbować wybierając link poniżej:
LIST do KUSTOSZA/ADMINISTRATORAKliknij i spróbuj wywołać własnego klienta poczty E–majlowej
Jeśli natomiast Pan/Pani nie posiada takowego klienta na swoim urządzeniu lub powyższy link nie jest aktywny proszę wysłać Emajl do Kustosza/Administratora za pomocą używanego przez Pana/Panią konta — w stosowanym programie do wysyłania korespondencji — na poniższy adres:
jako temat podając:
MARTYROLOGIUM: FRALA Mieczysław
Powrót do przeglądania życiorysu: