27 BŁOGOSŁAWIONYCH UKRAIŃSKICH MĘCZENNIKÓW TOTALITARYZMU

patroni: Ukrainy

wspomnienie: 27 czerwca

wszyscy nasi święci >>

Łącza do ilustracji (dzieł sztuki) związanych z błogosławionymi:

27.vi.2001 r. Jan Paweł II, podczas swojej pielgrzymki na Ukrainę, beatyfikował we Lwowie 27 męczenników Greckokatolickiej Cerkwii Ukraińskiej (ukr. Українська Греко-Католицька Церква), dziś zwanej kościołem katolickim obrządku bizantyjsko-ukraińskiego, zwyczajowo nazywanej też unitami (a na potrzeby niniejszego opracowania także greckokatolikami, choć to określenie ma szersze znaczenie), umęczonych przez reżimy totalitarne XX w. (głównie rosyjskich bolszewików i komunistów - komunazistów).

Wołał wówczas:

„Słudzy Boży, którzy dzisiaj wpisani zostali do Rejestru Błogosławionych reprezentują wszystkie kategorie wspólnoty kościelnej. Są między nimi: biskupi i kapłani, mnisi i mniszki, ludzie świeccy. Na różne sposoby byli oni wypróbowani przez zwolenników zgubnych ideologii nazizmu i komunizmu. Świadomy cierpień, które dotykały tych wiernych uczniów Chrystusa, mój poprzednik Pius XIII, podzielając ich ból, wyraził swą solidarność z tymi, ‘którzy trwają w wierze i opieraniu się wrogom chrześcijaństwa z tą samą nieugiętą siłą, z jaką kiedyś opierali się ich przodkowie’ i pochwalił ich odwagę pozostawania ‘wiernie złączonymi z Papieżem Rzymskim oraz swymi Pasterzami’^{List Apostolski „Orientale Ecclesias”, 15 grudnia 1952, AAS 45 [1953],8.}

Umocnieni Bożą łaską kroczyli oni zwycięską drogą aż do końca. Jest to droga przebaczenia i pojednania, droga, która wiedzie ku jaśniejącemu światłu Wielkanocy, po ofierze na Golgocie. Ci nasi bracia i siostry są widocznymi przedstawicielami ogromnego mnóstwa anonimowych bohaterów — mężczyzn i kobiet, mężów i żon, kapłanów, zakonników i zakonnic, ludzi młodych i starych — którzy w przeciągu dwudziestego wieku, ‘wieku męczeństwa’, doświadczali prześladowań, przemocy i śmierci, aby tylko nie wyrzec się swojej wiary.”

I dodawał, odwołując się do swych własnych przeżyć:

„Ja sam w mojej młodości byłem świadkiem tego rodzaju ‘apokalipsy’. ‘Moje kapłaństwo, już od samego początku, wpisało się w wielką ofiarę niezliczonych mężczyzn i kobiet mojego pokolenia’^{„Dar i tajemnica”, str. 47}. Pamięć o nich nie może z aginąć, bo jest ona błogosławieństwem. Podziwiamy ich i jesteśmy im wdzięczni: jak ikona Ewangelii Błogosławieństw, którą przeżywali aż do przelania krwi, stanowią oni znak nadziei dla naszych i przyszłych czasów. Pokazali oni, że miłość jest silniejsza od śmierci.

W ich opieraniu się misterium zła, nie zważając na ludzką niemoc, mogła zajaśnieć siła wiary i łaski Chrystusowej^{por. 2 Kor 12, 9-10}. Ich nieprzezwyciężone świadectwo okazało się być zasiewem nowych chrześcijan^{por. Tertulian, Apol. 50,13: CCL 1,171}.

Razem z nimi prześladowani i zabijani ze względu na Chrystusa byli także chrześcijanie innych wyznań. Ich wspólne męczeństwo jest silnym wezwaniem do pojednania i jedności. Jest to ekumenizm męczenników i świadków wiary, który wskazuje drogę jedności chrześcijanom dwudziestego pierwszego wieku. Niech ich ofiara będzie konkretną nauką życiową. Oczywiście, nie jest to łatwe zadanie. Podczas ubiegłych stuleci nagromadziło się zbyt wiele stereotypów myślowych, zbyt wiele wzajemnych uraz i zbyt wiele nietolerancji. Jedynym sposobem oczyszczenia drogi jest zapomnienie o przeszłości, proszenie o wzajemne przebaczenie i przebaczenie sobie nawzajem ran zadanych i otrzymanych, bez zastrzeżeń ufając odnawiającemu działaniu Ducha Świętego.”

Poniżej zamieszczamy krótkie biogramy beatyfikowanych męczenników, wraz z linkami do stron Wikipedii. Niektórzy z nich opisani zostali odrębnie w naszych zasobach – w takim przypadku podany jest tylko link do owego biogramu…

• Biskupi i administratorzy apostolscy:
• 1. Grzegorz Chomyszyn (ukr. Григорій Хомишин)
     

     (1867, Hadyńkowce k. Husiatyna – 17.i.1947, Kijów)
     Wikipedia biogram: TUTAJ

     

     Urodził w województwie tarnopolskim ówczesnej Galicji, należącej do cesarstwa austro-węgierskiego.

     Ukończył seminarium duchowne obrządku greckokatolickiego i w 1893 r. został wyświęcony na kapłana.

     Następnie w latach 1894-9 studiował teologię w Wiedniu i uzyskał tytuł doktora. W 1902 r. został nominowany rektorem seminarium we Lwowie.

     Dwa lata później był już biskupem eparchii stanisławowskiej. Tam też posługiwał do końca życia.

     W 1939 r., po zajęciu Stanisławowa przez najeźdźcze wojska rosyjskie, został aresztowany przez NKWD. Tym razem zwolniono go po jakimś czasie.

     Za drugim razem NKWD aresztowało go już na dobre. Stało się to 11.vi.1945 r., jeszcze przed oficjalnym końcem działań wojennych, gdy Rosjanie aresztowali większość biskupów greckokatolickich znajdujących się na terenie dawnych Kresów wschodnich.

     Torturowano go i bito wielokrotnie.

     Przewieziono go do więzienia w Kijowie i tam, 17.i.1947 r. (wg innych źródeł 28.xii.1945 r.) odszedł do Pana.

  2. Nikita Budka (ukr. Ники́та Бу́дка)
     

     (1877, Dobromirka k. Zbaraża - 1.x.1949, Karaganda)
     Wikipedia biogram: TUTAJ

     

     Urodził się w województwie zbaraskim ówczesnego cesarstwa austro-węgierskiego.

     W 1905 r., po ukończeniu teologii we Wiedniu i Innsbrucku, został wyświęcony na kapłana obrządku greckokatolickiego.

     Biskupem został w 1912 r. i tego samego roku Ojciec św. mianował go apostolskim biskupem dla Ukraińców obrządku wschodniego w Kanadzie.

     W 1928 r. został wikariuszem generalnym (łac. protosyncellus) archiepatrii lwowskiej.

     11.iv.1945 r. został wraz z większością biskupów greckokatolickimi znajdujących się na terenie Ukrainy aresztowany przez Rosjan, po czym skazano go na 8 lat przymusowych robót.

     Zmarł 1.x.1949 r. w szpitalu rosyjskiego obozu koncentracyjnego w Karagandzie.

  3. Mikołaj Czarnecki (ukr. Микола́й Чарне́цький)
     

     (1884, Simakówka - 2.iv.1959, Lwów)
     Wikipedia biogram: TUTAJ

     

     Urodził się w powiecie horodeńskim województwa stanisławskiego, w dawnej Galicji cesarstwa austro-węgierskiego.

     Po ukończeniu seminarium obrządku greckokatolickiego został w 1909 r. wyświęcony na kapłana. Doktorat z teologii dogmatycznej uzyskał w Rzymie, po czym został ojcem duchowym i profesorem seminarium w Stanisławowie.

     W 1919 r. rozpoczął nowicjat w zakonie redemptorystów w Zboiskach, dziś dzielnica Lwowa.

     W 1926 r. papież Pius XI mianował Mikołaja apostolskim wikariuszem wiernych obrządku bizantyjsko-ukraińskiego na Wołyniu i Podlasiu. Biskupem został w 1931 r., w Rzymie.

     Podczas pierwszej rosyjskiej okupacji Ukrainy w 1939 r. został mianowany apostolickim egzarchą Wołynia, Podlasia i Polesia. Ale niebawem został przez Rosjan zmuszony do zrezygnowania z pełnionych funkcji i opuszczenia Wołynia. Osiadł w klasztorze redemptorystów we Lwowie. Powrócił do pracy naukowej.

     11.iv.1945 r. został wraz z większością biskupów greckokatolickimi znajdujących się na terenie Ukrainy aresztowany przez Rosjan, po czym skazano go na 6 lat przymusowych robót i zesłany na Syberię.

     Po 11 latach spędzonych w różnych syberyjskich łagrach był tak wycieńczony, że w 1956 r. oprawcy przekonani o jego bliskiej śmierci pozwolili mu na powrót do Lwowa. Zmarł tamże 2.iv.1959 r.

  4. Jozafat Kocyłowski
     

     biogram w naszych źródłach: TUTAJ

  5. Grzegorz Łakota(ukr. Григорій Лакота)
     

     (1883, Głodówka – 12.xi.1950, Abez koło Workuty)
     Wikipedia biogram: TUTAJ

     

     Urodził się na Łemkowszczyźnie.

     Studiował teologię we Lwowie po czym w 1908 r. został wyświęcony kapłanem obrządku greckokatolickiego w Przemyślu.

     W 1911 r. uzyskał tytuł doktora teologii na uniwersytecie we Wiedniu. Dwa lata później został profesorem seminarium greckokatolickiego w Przemyślu. Później był jego rektorem.

     W 1926 r. został wyświęcony na biskupa i został biskupem pomocniczym eparchii przemyskiej.

     9.iv.1946 r. polski odpowiednik NKWD aresztował go i oddał w ręce rosyjskiego NKWD. Sądzony był na tajnym procesie w Kijowie (wraz z abpem Jozafatem Kocyłowskim) i został skazany na 10 lat łagrów. Zesłano go do Workuty.

     Na Syberii, w wiosce Abez, niedaleko Workuty, odszedł do Pana 12.xi.1950 r.

  6. Teodor Jerzy Romża (ukr. Тео́дор Ю́рій Ро́мжа)
     

     (1911, Boczków Wielki - 1.xi.1947, Mukaczewo).
     Wikipedia biogram: TUTAJ

     

     Urodził się na terenie Huculszczyzny.

     W latach 1930-3 studiował filozofię w Rzymie, po czym rozpoczął studia filozoficzne, które ukończył tamże w 1837 r. W 1936 r. złożył święcenia kapłańskie w obrządku greckokatolickim.

     Zaraz potem, na własną prośbę, został administratorem parafii Berezowo na Zakarpaciu.

     W początkach 1939 r. został profesorem filozofii w seminarium w Użhorodzie. Tam spędził większość czasu II wojny światowej.

     W 1944 r. został mianowany i wyświęcony biskupem eparchii mukaczewskiej.

     W następnych latach naciskany na zerwanie z Rzymem bezustannie odwiedzał parafie swojej eparchii podtrzymując wiernych na duchu.

     27.x.1947 r. ówczesny przywódca rosyjskiej partii komunistycznej na Ukrainie Nikita Chruszczow zorganizował na niego zamach. Jadąca z dużą prędkością ciężarówka uderzyła w wóz, którym podróżował Teodor. Po staranowaniu napastnicy próbowali dobić metalowymi łomami zarówno biskupa, jak i towarzyszących mu duchownych i seminarzystów, ale zostali przegonieni przez postronnych świadków. Kiedy poturbowany hierarcha trafił do szpitala, podano mu truciznę, w wyniku czego cztery dni później, 1.xi.1947 r., odszedł do Pana.

  7. Szymon Łukacz (ukr. Симеон Лукач)
     

     (1893, Starunia - 22.viii.1964, Starunia)
     Wikipedia biogram: TUTAJ

     

     Urodził się w województwie stanisławskim naonczas w Galicji cesarstwa austro-węgierskiego w rodzinie chłopskiej.

     W 1913 r. wstąpił do greckokatolickiego seminarium duchownego. Na dwa lata, podczas I wojny światowej, musiał przerwać studia, ale w końcu je ukończył w 1919 r. Tego samego roku uzyskał święcenia kapłańskie.

     Do 1945 r. nauczał teologii moralnej w seminarium w Stanisławowie.

     Wtedy też najprawdopodobnie przyjął – potajemnie - chirotonię (otrzymał święcenia) biskupią z rąk biskupa Grzegorza Chomyszyna.

     W 1949 r. został aresztowany przez rosyjskie MWD (następcę NKWD) i uwięziony syberyjskim łagrze w Krasnojarsku. Z więzień wyszedł w 1955 r.

     Następnie pracował jako kapłan w „podziemiu” katolickim, udzielając – tam gdzie to możliwe – sakramentów świętych.

     W 1962 r. został ponownie aresztowany. Sądzony był w procesie wraz z innym robotnikiem winnicy Pańskiej - „podziemnego Kościoła” - bpem Iwanem Śleziukiem.

     Zesłano go na 5 lat do łagru o podwyższonym rygorze. Przymuszany był do ciężkich prac i zaraził się gruźlicą.

     Chorego w 1964 r. zwolniono. Parę miesięcy później, 22.viii.1964 r., zmarł i pochowany został w rodzinnej wiosce, Staruni…

  8. Wasyl Wełyczkowski (ukr. Василь Величковський)
     

     (1903, Stanisławów - 30.vi.1973, Winnipeg)
     Wikipedia biogram: TUTAJ

     

     Urodził się w cesarstwie austro-węgierskim, w Galicji.

     Gdy miał 17 lat wstąpił do greckokatolickiego seminarium duchownego we Lwowie. W 1925 r. złożył pierwsze śluby u o. redemptorystów, po czym w tym samym roku został wyświęcony na kapłana.

     Został nauczycielem i misjonarzem na Wołyniu.

     Już w trakcie II wojny światowej został przeorem (igumen - gr. ἡγούμενος) klasztoru unickiego w Tarnopolu.

     Tamże z ostał w 1945 r. aresztowany i – z wyrokiem śmierci - wywieziony do Kijowa. Jego wyrok zmieniono na 10 lat zsyłki i ciężkiej pracy.

     Wrócił do Lwowa w 1955 r. Osiem lat później w moskiewskim hotelu został, potajemnie, konsekrowany na biskupa łuckiego przez abpa Slipyja.

     W 1969 r. aresztowano go ponownie. Wyrok – trzy lata.

     Po zwolnieniu ciężko choremu komunazistowskie władze rosyjskie pozwoliły na wyjazd do Rzymu. Istnieją podejrzenia, że przed wyjazdem Rosjanie wstrzyknęli mu do organizmu wolno działającą truciznę. Z Rzymu udał się do Winnipeg w Kanadzie, gdzie w ciągu roku, 30.vi.1973 r., odszedł do Pana.

  9. Jan Słeziuk (ukr. Іва́н Слезю́к)
     

     (1896, Żywaczów - 2.xii.1973, Stanisławów)
     Wikipedia biogram: TUTAJ

     

     Urodził się w wiosce niedaleko Stanisławowa.

     Po ukończeniu seminarium duchownego został w 1923 r. wyświęcony na kapłana obrządku greckokatolickiego.

     W 1945 r. bp Grzegorz Chomyszyn wyświęcił go (chirotonia) na biskupa-koadiutora, z prawem następstwa po bpie Chomiszynie, w przypadku aresztowania tegoż drugiego.

     Ale już parę miesięcy później to Jan został aresztowany i zesłany na 10 lat do łagrów Workuty na północnej Syberii.

     W 1950 r. został przeniesiony do łagru w Mordowie.

     W 1954 r. został zwolniony i powrócił do Stanisławowa. Osiem lat później został ponownie aresztowany. Z wyrokiem 5 lat zesłano go do obozu o podwyższonym rygorze.

     Zwolniono go w 1968 r. Powrócił do Stanisławowa, gdzie przez ostatnie lata życia musiał często pojawiać się na posterunku rosyjskiego KGB – mimo zwolnienia – i przechodzić przez ciężkie przesłuchania.

     Ostatnie takie spotkanie miało miejsce dwa tygodnie przed śmiercią. Do Pana odszedł 2.xii.1973 r.

• Proboszczowie, kapłani parafialni i posługujący na parafiach:
• 10. Mikołaj Konrad (ukr. Микола Конрад)
      

      (1876, Strusow – 26.vi.1941, Stradcz)
      Wikipedia biogram: TUTAJ

      

      Urodził się w okolicy Tarnopola, w cesarstwie austro-węgierskim.

      Studia filozoficzne i teologiczne odbył w Rzymie, gdzie też uzyskał stopień doktora. W 1899 r. został wyświęcony, w rycie unickim, na kapłana.

      Początkowo nauczał w szkołach średnich w Brzeżanach i Trembowli. W 1930 r. rozpoczął pracę w Greckokatolickiej Akademii Teologicznej we Lwowie.

      Jeszcze przed wojną został mianowany proboszczem we wsi Stradcz, koło Jaworowa, w diecezji lwowskiej.

      Tam 26.vi.1941 r. wracał, z towarzyszącym mu kantorem, Włodzimierzem Pryjmą, od chorej parafianki, do której udał się z posługą sakramentalną. Został pochwycony przez uciekającą w popłochu, przed najazdem wojsk niemieckich, bandę rosyjskich żołnierzy i rozstrzelany.

  11. Włodzimierz Pryjma (ukr. Володимир Прийма)
      

      (1906, Stradcz(?) – 26.vi.1941, Stradcz)
      Wikipedia biogram: TUTAJ

      

      Urodził się w okręgu lwowskim w Galicji.

      Ukończył szkołę dla kantorów (śpiewaków w greckokatolickim rycie), zorganizowaną przez archiepatrię lwowską. Został kantorem i kierownikiem chóru w rodzinnej wiosce. Był żonaty i miał dwoje dzieci.

      Tam 26.vi.1941 r. towarzyszył ks. Mikołajowi Konradowi podczas odwiedzin chorej parafianki, z posługą sakramentalną. Został przechwycony przez uciekającą w popłochu, przed najazdem wojsk niemieckich, bandę rosyjskich żołnierzy. Był torturowany, po czym go rozstrzelano.

      Ciała nigdy nie odnaleziono…

  12. Andrzej Iszczak (ukr. Андрі́й Іща́к)
      

      (1887, Mikołajów, 26.vi.1941, Sychów)
      Wikipedia biogram: TUTAJ

      

      Urodził się w Mikołajowie w obwodzie lwowskim.

      Studia teologiczne odbył na uniwersytetach we Lwowie i Innsbrucku. Tamże w 1914 r. uzyskał tytuł doktora teologii i został wyświęcony na kapłana obrządku greckokatolickiego.

      Od 1928 r. nauczał w Greckokatolickiej Akademii Teologicznej we Lwowie. Łączył pracę akademicką z obowiązkami duszpasterskimi kapłana archieparchii lwowskiej we wsi Sychów k. Lwowa.

      Tam też 26.vi.1941 r. został zamordowany przez uciekającą w popłochu, przed najazdem wojsk niemieckich, bandę rosyjskich żołnierzy.

  13. Emilian Kowcz (ukr. Омеля́н Ковч)
      

      1884, Tłumacz – 25.iii.1944, Majdanek)
      Wikipedia biogram: TUTAJ

      

      Urodził się w Tłumaczu na Ukrainie.

      Studiował w Rzymie w koledżu św. Sergiusza i Bachusa, po czym został wyświęcony na kapłana obrządku unickiego.

      W latach 1921-1943 był unickim proboszczem w kościele św. Mikołaja w parafii Przemyślany, w archieparchii lwowskiej. Był żonaty, miał sześcioro dzieci.

      W 1943 r. został aresztowany przez niemieckie Gestapo za przechowywanie i chronienie Żydów – między innymi udzielał im chrztu… Został zesłany do obozu koncentracyjnego w Majdanku pod Lublinem. Nawet tam prowadził działalność duszpasterską - nazywano go „proboszczem Majdanka”.

      25.iii.1944 r. został zamordowany i spalony krematorium obozowym w Majdanku.

      Żydowska Rada Ukrainy nadała mu tytuł „Sprawiedliwego wśród Ukraińców”…

  14. Mikołaj Cehelski (ukr. Мико́ла Цеге́льський)
      

      (1896, Strusow – 25.v.1951, Jawas k. Potmy)
      Wikipedia biogram: TUTAJ

      

      Urodził się w województwie tarnopolskim.

      W 1923 r. ukończył studia teologiczne na Uniwersytecie Lwowskim.

      Dwa lata później został wyświęcony w rycie greckokatolickim.

      Był szanowanym, cenionym proboszcze na parafii w wiosce Soroka. Postawił tam nowy kościół…

      Po przepędzeniu Niemców przez Rosjan w 1945 r. rozpoczęły się prześladowania. Straszono go, bito, żądając przejścia do cerkwi prawosławnej. Odmawiał, więc  w 1947 r. aresztowano.

      W fikcyjnym procesie skazano go na 10 lat ciężkich robót. Zesłano go do obozu Jawas w Mordowii – za sobą pozostawił żonę, dwóch synów i dwie córki…

      Był to jeden z najgorszych obozów pracy przymusowej. Więźniowie przetrzymywani byli w strasznych warunkach. 25.v.1951 r. dostał bóli i zmarł tego samego dnia. Do końca sprawował opiekę duszpasterską nad współwięźniami.

      Pochowano go na obozowym cmentarzu.

  15. Roman Łysko (ukr. Рома́н Лиско́)
      

      (1914, Gródek - 14.x.1949, Lwów)
      Wikipedia biogram: TUTAJ

      

      Urodził się w obwodzie lwowskim, na początku I wojny światowej.

      Ukończył lwowską greckokatolicką akademię teologiczną. Wiele pracował – wraz z żoną – z młodzieżą.

      Kapłanem archieparchii lwowskiej wyświęcony został już w czasie II wojny św., w 1941 r.

      W 1949 r. za odmowę przejścia na prawosławie został aresztowany przez rosyjskie MWD (następcę NKWD). Przewieziono go do więzienia przy ul. Łąckiego we Lwowie.

      Był wielokrotnie bity i torturowany. Świadkowie zapamiętali, że po torturach, już w celi, śpiewał na cały głos Psalmy…

      Oprawcy, nie mogąc go uciszyć, mieli go zamurować żywcem. Oficjalnie podano, że do Pana odszedł 14.x.1949 r.

  16. Piotr Werhun (ukr. Петро́ Вергу́н)
      

      (1890, Gródek - 7.ii.1957, Angarsk)
      Wikipedia biogram: TUTAJ

      

      Urodził się w obwodzie lwowskim, wówczas w Galicji cesarstwa austro-węgierskiego.

      W czeskiej Pradze uzyskał doktorat z filozofii.

      W 1927 r. został greckokatolickim kapłanem archiepatrii lwowskiej.

      Wysłany został do pracy jako kapłan greckokatolicki diaspory ukraińskiej w Berlinie. Później, w 1940 r., został apostolskim wikariuszem greckokatolickim w Niemczech.

      Po zakończeniu II wojny światowej w 1945 r. został aresztowany przez Rosjan. Skazano go i zesłano na Syberię.

      Tam, w Angarsku, niedaleko Krasnojarska, odszedł do Pana 7.ii.1957 r.

  17. Aleksander Zarycki (ukr. Олексій Зарицький)
      

      (1912/3, Biłcze – 30.x.1963, Dołynka k. Karagandy)
      Wikipedia biogram: TUTAJ

      

      Urodził się niedaleko Lwowa, w Galicji, naonczas należącej do cesarstwa austro-węgierskiego.

      Do lwowskiego seminarium greckokatolickiego wstąpił w 1931 r. Pięć lat później został wyświęcony na kapłana archiepatrii lwowskiej.

      W 1948 r. został przez Rosjan aresztowany, skazany na 10 lat zsyłki i deportowany do Karagandy.

      Zwolniono go w 1957 r. Został wtedy nominowany apostolskim administratorem greckokatolickim na Kazachstan i Syberię i dalej kontynuował posługę kapłańską wśród zesłańców…

      Niebawem wszelako aresztowano go ponownie i skazano na 3 lata. 30.x.1963 r. zmarł w łagrze koncentracyjnym (gułag) Dołynka, niedaleko Karagandy…

• Zakonnice:
• 18. Tarsycja Olga Maćkiw (ukr. Тарсикія Ольг Мацьків)
      

      (1919, Chodorów – 17.vii.1944, Krasnypol)
      Wikipedia biogram: TUTAJ

      

      Urodziła się we wsi Chodorów, w obwodzie lwowskim.

      W 1938 r. wstąpiła do unickiego Zgromadzenia Sióstr Służebnic Niepokalanej Panny Maryi (ukr. Згромадження Сестер Служебниць Пренепорочної (Непорочної) Діви Марії - ССПДМ/СНДМ), służebnic NMP, przyjmując imię Tarsycja.

      Pierwsze śluby złożyła w 1940 r. Pracowała w konwencie w Krasnympolu.

      Na ręce swego duchowego opiekuna, bazylianina o. Włodzimierza Kowalika, złożyłs prywatny ślub poświęcenia życia za nawrócenie Rosji i pomyślność Kościoła Katolickiego.

      W 1944 r. Krasnypol zajęli Rosjanie wypędzając Niemców. 17.vii.1944 r. u furty klasztornej pojawił się rosyjski żołdak. Zadzwonił. Drzwi otworzyła mu Tarsycja.

      Żołdak bez ostrzeżenia zastrzelił ją. Potem ponoć podkreślał z dumą, że zabił, „ponieważ była katolicką zakonnicą”…

  19. Olimpia Olga Bida (ukr. Олімпія Ольга Біда)
      

      (1903, Cebłów k. Sokala - 28.i.1952, Charsk k. Tomska)
      Wikipedia biogram: TUTAJ

      

      Olga urodziła się w obwodzie sokalskim koło Lwowa, w Galicji.

      Wstąpiła do Zgromadzenia Sióstr świętego Józefa Oblubieńca Najświętszej Maryi Panny (łac. Congregatio Sororum Sancti losephi Sposi Beatae Mariae Virginis – CSSJ) – józefitek obrządku greckokatolickiego, przyjmując imię Olimipii.

      Nauczała w wielu miejscach posługi józefickiej katechizmu, była dyrektorem nowicjatu, pomagała chorym i niedołężnym.

      Zajmowała się – i było to jej specjalnym charyzmatem – edukacją młodych, w szczególności młodych dziewcząt.

      W 1938 r. mianowana została przełożoną domu zakonnego w Chyrowie.

      W 1951 r. została, wraz z dwoma współsiostrami aresztowana przez komunazistowskie MWD (następcę NKWD). Skazano je, za prowadzenie tajnej działalności duszpasterskiej w miejscach, gdzie brakowało kapłanów, i zesłano do łagru koncentracyjnego w Charsku k. Tomska na Syberii.

      Nawet tam, w ciężkich warunkach obozu karnego – rosyjskiego gułagu – organizowała życie swoich współ-sióstr, a także innych kobiet w obozie. Modlono się razem i pomagano sobie wzajemnie.

      Na początku 1952 r. zachorowała i 28.i odeszła do Pana.

  20. Laurencja Leokadia Harasymiw (ukr. Лаврентія Левкадія Гарасимів)
      

      (1911, Rudniki – 28.viii.1952, Charsk k. Tomska)
      Wikipedia biogram: TUTAJ

      

      Leokadia urodziła niedaleko Lwowa, w Galicji.

      W 1931 r. wstąpiła do Zgromadzenia Sióstr świętego Józefa Oblubieńca Najświętszej Maryi Panny (łac. Congregatio Sororum Sancti losephi Sposi Beatae Mariae Virginis – CSSJ) – józefitek obrządku greckokatolickiego, przyjmując imię Laurencji.

      Pierwsze śluby złożyła w 1933 r.

      Pracowała w wielu miejscach posługi józefitek na Ukrainie.

      W 1951 r. została, za prowadzenie tajnej działalności duszpasterskiej w miejscach, gdzie brakowało kapłanów, aresztowana przez rosyjskie MWD (następcę NKWD) i zesłana do Borysławia. Stamtąd deportowano ją do obozu Charsk niedalego Tomska.

      Ponieważ zachorowała pozwolono jej mieszkać w pobliskiej wiosce. Dzieliła pokój ze sparaliżowanym mężczyzną, chorym na gruźlicę. Wykonywała wszystkie niezbędne do przetrwania w klimacie syberyjskim zajęcia, nie skarżąc się na dolę i modląc się nieustannie.

      Zmarła 28.viii.1952 r.

• Zakonnicy zakonu studytów (łac. Monaci Studiti Ucraini):
• 21. Leonid Iwanowicz Fiodorow (ros. Леонидъ Ивановичъ Фёдоровъ)
      

      (1879, Sankt Petersburg - 7.iii.1935, Wiatka)
      Wikipedia biogram: TUTAJ

      

      Urodził się w rosyjskiej ortodoksyjnej rodzinie prawosławnej.

      W 1902 r. opuścił seminarium Kościoła Prawosławnego i udał się do Rzymu. Tam przeszedł na katolicyzm.

      Studiował w Anagni, Rzymie i Fryburgu. W 1911 r. został wyświęcony w rycie wschodnim, greckokatolickim w Bośni.

      Tam też został mnichem w klasztorze studytów.

      Następnie powrócił do Sankt Petersburga, został – jeszcze za czasów carskich - aresztowany i zesłany na Syberię.

      W 1917 r. został zwolniony i nominowany egzarchą katolików obrządku greckokatolickiego w Rosji.

      Po raz drugi aresztowany został w 1923 r., tym razem już przez bolszewików, zesłany do łagru na wyspy Sołowieckie, nad Morzem Białym, a potem, na 10 lat, do łagru nad rzeką Wiatką.

      Tam też zmarł…

  22. Klemens Kazimierz Maria Szeptycki (ukr. Климентій Казимир Шептицький)
      

      (1869, Przyłbice – 1.v.1951, Włodzimierz nad Klaźmą)
      Wikipedia biogram: TUTAJ

      

      Urodził się niedaleko Lwowa. Był młodszym bratem metropolity Andrzeja Szeptyckiego.

      W 1911 r., w wieku 40 lat, wstąpił do klasztoru św. Teodora greckokatolickiego zakonu studytów, porzucając intratną karierę świecką.

      Wykształcenie teologiczne zdobył w Innsbrucku i w 1925 r. wyświęcony został na kapłana.

      Przez wiele lat był przeorem (igumen - gr. ἡγούμενος) klasztoru studytów w Uniowie. W 1944 r. został opatem (archimandrytą – gr. ἀρχιμανδρίτης), czyli przełożonym klasztorów zakonu na terenie diecezji.

      W czasie II wojny światowej w swoim klasztorze udzielał, w miarę możliwości, schronienia prześladowanym Żydom.

      W 1947 r. został aresztowany przez rosyjski MWD (następca NKWD). Był sądzony i skazany, za współpracę z Watykanem oraz za działalność antysowiecką, na 8 lat ciężkiej pracy w łagrze.

      Zmarł 1.v.1951 r. w więzieniu we Włodzimierzu nad Klaźmą.

• Zakonnicy zakonu bazylianów (łac. Ordo Sancti Basilii Magni - OSBM):
• 23. Seweryn Baranyk (ukr. Северіян Бараник)
      

      (1889, w Galicji Zachodniej – 26.vi.1941, Drohobycz)
      Wikipedia biogram: TUTAJ

      

      Urodził się w Galicji Zachodniej, ówcześnie części monarchii austro-węgierskiej.

      W 1904 r. wstąpił do klasztoru bazylianów w Krechowie. Śluby wieczyste złożył w 1910 r.

      Śluby kapłańskie w obrządku greckokatolickim złożył w 1915 r.

      W 1932 r. został przeorem (igumen - gr. ἡγούμενος) klasztoru bazylianów w Drohobyczu.

      26.vi.1941 r., tuż przed paniczną ucieczką przed najazdem niemieckim, rosyjskie NKWD aresztowało go i uwięziło.

      Parę dni później, już po wejściu Niemców, znaleziono jego straszliwie skatowane ciało. Ponoć oprawcy gotowali na jego ciele zupę i zmuszali innych więźniów do jej spożywania.

      Na jego piersiach wyrżnięto też ostrym narzędziem znak krzyża…

  24. Joachim Sieńkiwski (ukr. Яким Сеньківський)
      

      (1886, Gaje Wielkie, k. Tarnopola – 29.vi.1941, Drohobycz)
      Wikipedia biogram: TUTAJ

      

      Urodził się na ziemi tarnopolskiej w ówczesnej Galicji.

      Po studiach teologicznych we Lwowie został w 1921 r. wyświęcony na kapłana obrządku unickiego. Doktorat z teologii obronił na Uniwersytecie w Innsbrucku.

      W 1923 r. rozpoczął nowicjat w klasztorze bazylianów w Krechowie. Po złożeniu ślubów wieczystych rozpoczął pracę w wiosce Krasnopuszcza w Tarnopolskiem, a potem Ławowie k. Starego Sambora.

      W latach 1931-38 przebywał w klasztorze św. Onufrego w Lwowie, pełniąc rozmaite funkcje. W 1939 r. został zastępcą przeora (igumen - gr. ἡγούμενος) klasztoru w Drochobyczu.

      26.vi.1941 r., tuż przed paniczną ucieczką przed najazdem niemieckim, został – podobnie jak jego p rzełożony, przeor Seweryn Baranyk, aresztowany przez rosyjskie NKWD i uwięziony.

      Uciekający Rosjanie zdążyli go jeszcze 29.vi.1941 r. zamordować – w więzieniu w Drohobyczu wrzucono go do kotła z gotującą się wodą…

  25. Witalis Włodzimierz Bajrak (ukr. Виталiй Байрак)
      

      (1907 , Szwajkowce – 16.v.1946, Drohobycz)
      Wikipedia biogram: TUTAJ

      

      Urodził się na tarnopolszczyźnie.

      W 1924 wstąpił do klasztoru o. bazylianów i został, dziewięć lat później, wyświęcony na kapłana greckokatolickiego.

      W 1941 r. został przeorem (igumen - gr. ἡγούμενος) klasztoru w Drohobyczu.

      W 1945 r. rosyjskie NKWD aresztowało, skonfiskowało całą jego własność i w typowo komunistycznym procesie skazało, za „propagandę antysowiecką” na 8 lat zesłania do łagru.

      Niecały rok później, jeszcze przed zesłaniem, został ciężko pobity w więzieniu w Drohobyczu i 16.v.1946 r. odszedł do Pana.

• Zakonnicy zakonu redemptorystów (łac. Congregatio Sanctissimi Redemptoris – CSR):
• 26. Zenobiusz Kowalik (ukr. Зиновій Ковалик)
      

      (1903, Iwaczow Górny k. Tarnopola – 30.vi.1941, Lwów)
      Wikipedia biogram: TUTAJ

      

      Urodził się na ziemi tarnopolskiej, w ówczesnej Galicji cesarstwa austro-węgierskiego.

      Został redemptorystą i złożył, w 1926 r., śluby wieczyste. Studia filozoficzne i teologiczne ukończył w Belgii. Po powrocie na tereny Ukrainy został w 1932 r. wyświęcony na kapłana, w obrządku greckokatolickim. Pracował na Wołyniu.

      Po agresji rosyjskiej i zajęciu wschodniej części Rzeczypospolitej przez Rosjan został, 20.xii.1940 r., aresztowany. Zabrano go z kościoła, gdzie właśnie wygłaszał homilię poświęconą Niepokalanemu Poczęciu Matki Bożej.

      Zamordowano go po rozpoczęciu wojny niemiecko-rosyjskiej w 1940 r. Jego ciało odnaleziono 30.vi.1941 r. w więzieniu na Brygidkach we Lwowie (uprzednio konwent sióstr brygidek). Było przybite gwoździami do ściany celi więziennej.

  27. Jan Zjatyk (ukr. Іва́н Зя́тик)
      

      (1899, Odrzechowa – 17.v.1952, Ozernyj k. Bracka)
      Wikipedia biogram: TUTAJ

      

      Urodził się niedaleko Sanoka w Galicji, naonczas należącej do cesarstwa austro-węgierskiego.

      W 1923 r. ukończył teologię w greckokatolickim Seminarium Duchownym w Przemyślu i przyjął święcenia kapłańskie. Pracował w seminarium, m.in. jako jego dyrektor.

      Dwanaście lat później wstąpił do zakonu redemptorystów. Wykładał w seminarium redemptorystów we Lwowie.

      W czasie II wojny światowej został mianowany przeorem (igumen - gr. ἡγούμενος) klasztoru w Tarnopolu. Był też wiceprowincjałem redemptorystów, wyposażonym przez metropolitę Andrzeja Szeptyckiego w uprawnienia wikariusza generalnego.

      W 1946 r. został internowany wraz ze wszystkimi redemptorystami na Ukrainie Zachodniej w klasztorze w Hołosku, później w Uniowie.

      W 1950 r. został aresztowany przez rosyjskie MWD (następcę NKWD). Został skazany na 10 lat więzienia za współpracę z „narodową antysowiecką organizacją” i za „propagandę antysowiecką”. Początkowo przetrzymywano go w więzieniu w Złoczowie, potem zesłano do obozu Ozernyj koło Bracka. Tam, w Wielki Piątek 1952 r., pobito go straszliwie.

      Trzy dni później, 17.v zmarł w obozowym lazarecie…

• Redemptorystami było też dwóch błogosławionych biskupów: krótkie biogramy - powyżej:
  • Mikołaj Czarnecki
  • Wasyl Wełyczkowski

Popatrzmy na dwa krótkie filmiki o męczennikach ukraińskich:

Posłuchajmy też „Ave Maria” specjalnie napisane na wizytę Ojca św. na Ukrainie:

Popatrzmy też na film o lwowskiej wizycie Ojca św:

Opracowanie oparto na następujących źródłach:

polskich:

• Opoka
• Watykan