MATKA BOŻA CZĘSTOCHOWSKA: kościół św. Zygmunta, Słomczyn; źródło: zbiory własneMATKA BOŻA NIEUSTAJĄCEJ POMOCYLOGO PORTALU

Rzymskokatolicka Parafia
pod wezwaniem św. Zygmunta
05-507 Słomczyn
ul. Wiślana 85
dekanat konstanciński
m. i gm. Konstancin-Jeziorna
powiat Piaseczno

św. ZYGMUNT: kościół św. Zygmunta, Słomczyn; źródło: zbiory własneśw. ZYGMUNT: XIX w., feretron, kościół św. Zygmunta, Słomczyn; źródło: zbiory własne

108 polskich męczenników II wojny św.
tutaj

bł. STEFAN GRELEWSKI
(1898, Dwikozy - 1941, Dachau)
męczennik

patron: Radomia, nauczycieli

wspomnienie: 9 maja

wszyscy nasi święci
tutaj

Łącza do ilustracji (dzieł sztuki) związanych z błogosławionym:

  • bł. STEFAN GRELEWSKI: ; źródło: www.soulman.pl
  • bł. STEFAN GRELEWSKI: ; źródło: theblackcordelias.wordpress.com
  • bł. STEFAN GRELEWSKI: ; źródło: www.diecezja.radom.pl
  • GÓRY WYSOKIE: kościół Matki Bożej Bolesnej, miejsce chrzcin bł. Stefana Grelewskiego; źródło: www.gorywysokie.sandomierz.opoka.org.pl
  • KOŚCIÓŁ św. RODZINY: Radom (w tym kościele bł. Stefan Grelewski był kapelanem w latach 30-tych XX w.; źródło: www.garnek.pl
  • KOŚCIÓŁ ŚWIĘTEJ TRÓJCY: Radom (rektorem tego kościoła w latach 1940-1, do momentu aresztowania, był bł. Stefan Grelewski; źródło: www.informacjaturystyczna.radom.pl
  • ARBEIT MACHT FREI: Dachau, napis na bramie wejściowej do obozu; źródło: anonymous-generaltopics.blogspot.com
  • POLEGLI NAUCZYCIELE RADOMSCY w II WOJNIE ŚWIATOWEJ: tablica pamiątkowa, Radom (wśród poległych - bł. Stefan Grelewski); źródło: www.radom.ws
  • SEKTY RELIGIJNE w POLSCE WSPÓŁCZESNEJ: okładka książki bł. STEFANA GRELEWSKIEGO, Sandomierz, 1937; źródło: allegro.pl
  • CHRYSTUS wśród 108 POLSKICH MĘCZENNIKÓW: BAJ, Stanisław (ur. 1953, Dołhobrody), 1999, obraz beatyfikacyjny, Licheń; źródło: picasaweb.google.com
  • KAPLICA 108 MĘCZENNIKÓW II WOJNY ŚWIATOWEJ: Licheń; źródło: www.lichen.pl
  • MĘCZENNICY II WOJNY ŚWIATOWEJ: PIETRUSIŃSKI Paweł (), pomnik, 2004, brąz, granit, wys. 190 cm (z cokołem 380 cm), kościół św. Jana Chrzciciela, Szczecin; źródło: www.szczecin.pl
  • 108 POLSKICH MĘCZENNIKÓW: witraż, Kaplica Matki Bożej, Świętych i Błogosławionych Polskich, kościół św. Antoniego Padewskiego, Lublin; źródło: www.antoni.vgr.pl
  • POCHÓD 108 POLSKICH MĘCZENNIKÓW II WOJNY ŚWIATOWEJ: ŚRODOŃ, Mateusz (), w trakcie tworzenia, kaplica Muzeum Powstania Warszawskiego, Warszawa; źródło: www.naszglos.civitaschristiana.pl

Tak dziś łatwo rzucać słowa oskarżeń pod adresem kapłanów! W czasach, gdy pokora i służba stają się zaproszeniem do niewybrednych ataków, warto pamiętać, kim naprawdę są kapłani – naszymi przewodnikami na trudnej drodze ku wieczności, apostołami gotowymi – jak nasz Pan — oddać swe życie za swą owczarnię. Warto zatrzymać się więc na chwilę, zastanowić i pomodlić do tych, którzy rzeczywiście oddali za nas swe życie …

Stefan Grelewski urodził się 3.vii.1898 r. w Dwikozach, niedaleko Sandomierza (ok. 7 km), w parafii Góry Wysokie (dziś Dwikozy to odrębna parafia pw. św. Andrzeja Boboli i św. Antoniego Pustelnika, erygowana w 1938 r.) — wówczas należącej do guberni radomskiej (ros. Радомская губерния)tzw. Królestwie Polskim (ros. Царство Польское), części zaboru rosyjskiego.

W oddalonym o ok. 2.5 km od Dwikóz kościele pw. Matki Bożej Bolesnej i św. Wita Męczennika w Górach Wysokich został ochrzczony.

Jego rodzicami byli Michał Józef (ur. 1860, Strużki – ?)Eufrozyna (1866 – 1948, Dwikozy) z domu Jarzyna, pochodzący z okolic Połańca.

Miał dwóch braci, w tym młodszego o 9 lat Kazimierza.

Pierwsze nauki pobierał w Górach Wysokich, potem w jednej z najstarszych polskich szkół średnich, Gimnazjum Męskim w Sandomierzu, zwanym „Collegium Gostomianum” (dziś I Liceum Ogólnokształcące) w Sandomierzu, oraz Janowie Lubelskim.

W wieku 18 lat wstąpił do seminarium duchownego w Sandomierzu. Wcześnie dostrzeżono w nim zainteresowania naukowe i już w 1919 r. został – jako kleryk – posłany do Lublina, na założony i otwarty zaledwie rok wcześniej Katolicki Uniwersytet Lubelski (KUL).

Jednocześnie, w tych trudnych, pierwszych latach odrodzonej Rzeczypospolitej, nie uchylał się od obowiązków publicznych i w latach 1920-1921 działał na Śląsku w związku z plebiscytem, który zdecydować miał o przynależności tych ziem do Polski.

Święcenia kapłańskie otrzymał 12.x.1921 r. w katedrze sandomierskiej pw. Narodzenia Najświętszej Maryi Panny, z rąk bpa sandomierskiego Mariana Józefa Ryxa (1853, Warszawa – 1930, Sandomierz). Osiem lat później jego śladami poszedł młodszy brat, Kazimierz.

Na Katolickim Uniwersytecie w Lublinie studiował prawo kanoniczne, po czym przeniósł się do Strasburga (fr. Strasbourg), gdzie w 1924 r. uzyskał tytuł doktora prawa kanonicznego. Wtedy też nawiązał kontakty z polską diasporą w tym regionie – głównie emigracją zarobkową - przychodząc rodakom z pomocą duszpasterską…

Po powrocie do Polski nastąpił czas wytężonej pracy, jakże wydawałoby się prozaicznej, znanej nam z przykładu tyluż znanych nam kapłanów. Ową prozaiczność można dokreślić tylko jednym słowem: ofiarność, wskazującą na podstawowy rys posługi kapłańskiej – całkowite porzucenie egoistycznego „ja” na rzecz Boga, a pośrednio na „oni”, czyli napotkani w życiu bracia i siostry w Panu

Najpierw został mianowany generalnym sekretarzem Związku Robotników Chrześcijańskich w Radomiu, obejmując swą posługą los pracowników fizycznych.

W latach 1928-1931 pracował jako prefekt szkół powszechnych męskich, a od 1932 r. do 1939 r. — u boku brata Kazimierza — w Państwowym Męskim Gimnazjum im. Jana Kochanowskiego (dziś VI Liceum Ogólnokształcące) w Radomiu, służąc przygotowującym się do życia młodym chłopcom.

Swoimi zainteresowaniami objął też bezrobotnych – był wszak kapelanem w kościele pw. św. Rodziny w Radomiu…

Jednocześnie wiele pisał i tłumaczył: z niemieckiego i francuskiego. Między innymi z języka niemieckiego przełożył „Jezusa Chrystusa1935 r., Augsburg (oryg. „Jesus Christus”) prof. Karola (niem. Karl) Adama (1876, Pursruck – 1966, Tybinga) i dwie książki arcybiskupa wrocławskiego Adolfa kard. Bertrama (1859, Hildesheim - 1945, Jánský Vrch, Javorník): „Charyzmaty duszy i pracy kapłańskiej1931 r., Freiburg (orig. „Charismen priestlicher Gesinnung und Arbeit”) oraz „W służbie ideałów Akcji Katolickiej1929 r., Monachium (orig. „Im Geiste und Dienste der Katholischen Aktion”).

W latach 1929-30 odpowiedzialny był za wydanie dwóch tomów „Rocznika Diecezji Sandomierskiej”.

Wcześniej w 1927 r. założył dwutygodnik „Hasło” – publikował w nim do 1931 r. W 1930 r. powołał do życia czasopismo „Prawda Katolicka”, którego był redaktorem do 1935 r. Wiele też publikował w „Małym Dzienniku”, „Kurierze Warszawskim”, „Słowie Narodu”, „Przewodniku Katolickim”, „Ateneum Kapłańskim”.

Pełnił funkcję prezesa Związku Inteligencji Polskiej w Radomiu. Aktywnie współuczestniczył w organizowaniu pierwszego w diecezji Kongresu Eucharystycznego w Radomiu w 1933 r., do grona swej owczarni włączając również ówczesne elity…

Cieszył się także opinią najlepszego znawcy w dziedzinie wyznań i sekt religijnych w II Rzeczypospolitej: w 1937 r. wydał m.in. „Wyznania protestanckie i sekty religijne w Polsce współczesnej”. M.in. tak pisał o sekcie badaczy Pisma św., założonej przez Karola Taze Russella, przemianowanej potem na sektę tzw. świadków Jehowy: „[Jest to] system religijny pełen fantazji i sprzeczności. W ‘Wykładach” [Russella] niekiedy nie wiadomo, czego autor chce dowieść, na czym się opiera, cytując obok poważnych autorów wycinki z gazet, listy nieznanych pastorów. W sposobie układu dzieła, w frapujących tytułach ujawnia się Russell kupiec, który interesującymi tytułami pragnie pozyskać nabywcęks. S. Grelewski, „Wyznania protestanckie i sekty religijne w Polsce współczesnej”, 1937 r., Lublin

Prawdziwy test wiary miał wszelako dopiero nadejść. W 1939 r., gdy Niemcy i Rosjanie zaatakowali nasz kraj, Stefan nie uciekł z Radomia i nie zaprzestał wypełniania swych obowiązków. Dalej nauczał prawd wiary. Skończyła się aliści jawność prac – jednym z pierwszych kroków obu okupantów była likwidacja wszelkich ośrodków promieniujących w podbitej Rzeczypospolitej wiedzą. Temu służyło zamykanie uniwersytetów i aresztowanie profesorów, temu służyła likwidacja polskiego szkolnictwa.

A ks. dr Stefan Grelewski należał wszak do elity, do osób formujących młode pokolenia. I nie zaprzestał działalności – powołanie nie kończy się bowiem w momencie, gdy zaczyna coś komuś zagrażać. Kontynuował swoją powinność, ale teraz już w podziemu, nielegalnie (tzw. tajne komplety)…

Czynił to jednocześnie będąc, od 1940 r., rektorem kościoła Świętej Trójcy w Radomiu.

24.i.1941 r., w budynku parafialnym obok kościoła pw. św. Jana Chrzciciela i obok plebanii dawnego zamku, został wraz z bratem, ks. Kazimierzem i odwiedzającym go proboszczem parafii pw. św. DorotyPotworowie, ks. Józefem Sznuro (1898, Siemonia – 1941, Auschwitz) — oraz wieloma innymi radomskimi nauczycielami — aresztowany przez niemiecką Tajną Policję Państwową (niem. Geheime Staatspolizei), czyli Gestapo. Już w Radomiu, w siedzibie Gestapo przy ulicy Kościuszki, był torturowany.

Po ok. miesiącu został przetransportowany do Skarżysko-Kamiennej, gdzie Niemcy formowali większy transport z okolicznych miasteczek. W takim transporcie, w którym znalazł się także jego brat, Kazimierz, wspomniany ks. Sznuro oraz aresztowany za pomoc udzielaną polskim partyzantom proboszcz parafii pw. Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi PannySkotnikach Koneckich, ks. Antoni Dworzański (1892, Sielno – 1941, Auschwitz), przewieziono go 25.ii.1941 r. do niemieckiego obozu koncentracyjnego (niem. Konzentrationlager) KL Auschwitz, gdzie otrzymał numer obozowy 10444. Kazimierz otrzymał numer 10443…

W Auschwitz, w ciągu pierwszych dwóch tygodni, wspomniani ks. Sznuro i ks. Dworzański zostali zamordowani…

Bracia Grelewscy natomiast zostali 4.v.1941 r. przewiezieni do niemieckiego obozu koncentracyjnego (niem. Konzentrationlager) KL Dachau. W specjalnym sektorze dla kapłanów katolickich Stefan został więźniem numer 25281; Kazimierz — numerem 25280.

Wystarczyło parę miesięcy niewolniczej pracy i już 9.v.1941 r., z głodu i wycieńczenia, zmarł w szpitalu obozowym, przygotowany na śmierć przez brata - współwięźnia.

Kazimierz napisał do rodziny: „Stefcio zmarł na moich rękach”. Sam odszedł do Pana niecałe pół roku później, powieszony…

Obu braci – prawdziwych kapłanów, naszych przewodników — beatyfikował Jan Paweł II 13.vi.1999 r. w Warszawie, w gronie 108 błogosławionych męczenników II wojny światowej. Wołał wówczas do nas:

[…] Błogosławieni męczennicy wołają do naszych serc: Uwierzcie, że Bóg jest miłością! Uwierzcie na dobre i na złe! Obudźcie w sobie nadzieję! Niech ta nadzieja wyda w was owoc wierności Bogu we wszelkiej próbie!

Raduj się, Polsko, z nowych błogosławionych: […] 108 Męczenników. Spodobało się Bogu «wykazać przemożne bogactwo Jego łaski na przykładzie dobroci» twoich synów i córek w Chrystusie Jezusie»por. Ef 2, 7. Oto «bogactwo Jego łaski», oto fundament naszej niewzruszonej ufności w zbawczą obecność Boga na drogach człowieka w trzecim tysiącleciu! Jemu niech będzie chwała na wieki wieków […]

Popatrzymy na dwuczęściowy, niemiecki film o pierwszych dniach okupacji w Radomiu:

  • część I:
    POLENFELDZUG 1939; część I; źródło: www.youtube.com
  • część II:
    POLENFELDZUG 1939; część II; źródło: www.youtube.com

Posłuchajmy wybranych słów Ojca św. Jana Pawła II13.vi.1999 r. w Warszawie:

  • 13 CZERWCA 1999 - HOMILIA JANA PAWŁA II; Msza św. beatyfikacyjna, Warszawa; źródło: www.youtube.com

Pochylmy się także nad całą homilią Jana Pawła II13.vi.1999 r. w Warszawie:

Popatrzmy na mapę życia błogosławionego:

  • GoogleMap

Opracowanie oparto na następujących źródłach:

polskich:

norweskich:

włoskich: